Uzunköprü
Historical and cultural sites
Uzunköprü Türkiye’nin Avrupa sınırında yer alan Edirne’nin ilçesidir. Uzunköprü adını dünyanın en uzun taş köprüsü olan Uzunköprü Köprüsünden almıştır. Uzunköprü Ergene nehri kıyısına kuruludur. Uzunköprü Türkiye’yi Balkanlar ve Avrupa’ya bağlayan geçiş yolları üzerinde stratejik açıdan önemli bir sınır kentidir. Batısında Yunanistan ve Meriç ilçesi, doğusunda Tekirdağ, kuzeydoğusunda Kırklareli, güneyinde İpsala ve Keşan ilçeleri, kuzeyinde Edirne merkez ve Havsa ilçesi ile komşudur. Yüzölçümü 1224 km2 dir. Ergene ovası üzerinde bulunan ilçenin denizden yüksekliği 18 m. olup % 75’i düzlüklerle kaplıdır. Uzunköprü’nün tarihi Neolitik Çağ’a ( MÖ. 8000-5500) kadar uzanmaktadır. M.Ö. 1400‘lü yıllarda Trak kabilelerinin yerleşim yeri haline gelmiş ve uzun bir süre böyle kalmıştır. Traklar’dan sonra Uzunköprü bir çok defa el değiştirmiş, M.Ö. 7. yüzyıldan itibaren sırasıyla Yunan, Pers, Makedon, Roma ve Bizans hakimiyetleri altına girmiştir. Uzunköprü Osmanlı Devleti tarafından Rumeli’de kurulan ilk Türk şehridir. Sultan II. Murat tarafından 1427 yılında Ergene şehri adıyla kurulmuştur. Gelibolu’ya sefere çıkan II. Murat, ordusunun yağan yoğun yağmurlar yüzünden yaşanan taşkınlardan Ergene nehrini geçememesi ve ahşaptan yapılan geçici köprülerin de sellere karşı dayanıksız olması nedeniyle nehrin üzerine taştan bir köprü yaptırmaya karar vermiştir. 1424 yılında yapımına başlanan ve 3 yılda bitirilen 360 gözlü ilk köprüyü II. Murat yeterli bulmamış ve tümüyle yıktırıp yeniden yaptırmıştır (www.uzunkopru.gov.tr, 2017).
Uzunköprü özgürlük anıtı, Türkiye’de demokrasi ’ye geçişi sembolize etmektedir. Osmanlı Devleti 23
Temmuz 1908 yılında, II. Meşrutiyetin ilan edilmesi ile mutlak monarşiden parlamenter rejime
geçmiştir. Türk demokrasi tarihinin dönüm noktası olan bu dönemde birçok demokratik hak ve
özgürlükler kazanılmıştır. Köprünün kent tarafına bakan yerde bir anıt çeşme olarak yapılan bu tarihi
anıt, Türkiye’nin bu anlamdaki ilk anıtıdır.
Uzunköprü
Uzunköprü’nün su gereksinimini 1950’li yıllara kadar Sultan II. Murat zamanında yapılan
mahalle çeşmeleri karşılamıştır. Bunlar “12 Çeşmeler” olarak bilinmekte olup Telli Çeşme
Meydanı, Rıza Efendi Mahallesi, Halise Hatun Mahallesi ( Yağ Hane Çeşmesi), Şinasi Okulu
Karşısı Çeşmesi, Habiphoca Mahallesi çeşmeler meydanı günümüzde ayakta kalanlardır.
Uzunköprü Çarşısı’nın ortasında Uzunköprü'nün tarihi doku zengini meydanlarından
olan Telli Çeşme Meydanı’nda bulunan çeşme 1800 yılında yaptırılmıştır. Çeşmenin
üzerindeki bezeme XVIII. yüzyıl özellikleri taşımaktadır. Burada kıvrık dallar, rumiler, servi
motifleri taş üzerine işlenmiştir.
Uzunköprü
Gazi Turhan Bey Türbesi, II. Murat ve Fatih Sultan Mehmet döneminde Gazi Turhan
Bey için yapılan cami ve türbedir. Gazi Turhan Bey II. Murat'ın damadı ve Fatih Sultan
Mehmet'in kayınbiraderidir.
Gazi Turhan Bey, 2. Kosova ve Varna savaşlarında büyük başarılar göstermiş,
Balkanlar'da fethedilen yerlere Türkmen aşiretlerin yerleştirilmesinde aktif rol oynamıştır.
İstanbul'un fethi sırasında Avrupa'dan gelen yardımı önleyen de kendisidir. Doğum ve ölüm
tarihi tam olarak belli olmasa da 1456 yılının ortalarına doğru vefat ettiği ve Kırkkavak
Köyü'nde kendisi için yaptırılan türbeye defnedildiği bilinmektedir.
Yaptığı önemli hizmetlerden dolayı 1454 yılında bugün Uzunköprü'ye 8 km uzaklıkta
olan Kırkkavak köyü Gazi Turhan Bey'e vakıf olarak verilmiş, o da burada büyük bir Külliye
inşa ettirmiştir. Evliya Çelebi 1658'de bu köyü gezmiş ve Seyahatname ‘sinde köyün güzel bir
hanı, hamamı ve camisi olan bir yer olduğundan bahsetmiştir. Günümüzde ise bu Külliye ‘den
geriye sadece cami ve türbesi kalmıştır.
Gazi Turhan Camii ve Türbesi çağdaşı türbe ve camilerle yapısal olarak aynı
karakteristik özellikleri taşımaktadır. Her ikisi de süsleme bakımından oldukça sade tutulan
kompleksin camisi moloz taş ve tuğladan, türbesi ise kesme taştan kare planlı olarak inşa
edilmiş ve üzerleri kurşun kaplı birer kubbeyle örtülmüştür. Tek şerefeli bir minareye sahip
olan camide ahşaptan bir son cemaat sundurması da bulunmaktadır. Gazi Turhan Bey cami
ve türbe 2008 yılında ziyarete açılmıştır. Daha fazla bilgi için: 0284 513 11 43 e-mail:
kultursosyal@uzunkopru.bel.tr
Uzunköprü